# ШАР НОМ
## МОНГОЛЧУУДЫН УЛАМЖЛАЛТ ӨВ, ЁС СУРТАХУУН

### ГАРЧИГ

**Өмнөтгөл**

**Удиртгал**
- Судалгааны үндэслэл, хэрэгцээ, шаардлага
- Судалгааны зорилго, зорилт, хамрах хүрээ
- Онол, арга зүйн үндэс
- Эх сурвалжийн ангилал, шинжилгээний зарчим
- Судалгааны шинэлэг тал, ач холбогдол

---

### НЭГДҮГЭЭР ХЭСЭГ. МОНГОЛ ЁС СУРТАХУУНЫ ТҮҮХЭН ҮНДЭС

**1 дүгээр бүлэг. Монголчуудын уламжлалт өв, ёс суртахууны онол, ойлголт**
- 1.1. Ёс, ёс заншил, ёс суртахуун, уламжлалт өвийн ойлголтын ялгаа
- 1.2. Монгол ёс суртахууны үнэт зүйл, зарчим, хэм хэмжээ
- 1.3. Ёс суртахууны уламжлалыг судлах онолын хандлага

**2 дугаар бүлэг. Монгол ёс суртахууны түүхэн хөгжил**
- 2.1. Эртний нүүдэлчдийн ёс суртахууны уламжлал
- 2.2. Монголын эзэнт гүрний үеийн ёс суртахууны үзэл, хэм хэмжээ
- 2.3. Хожуу үеийн уламжлал, өөрчлөлт, залгамж чанар

**3 дугаар бүлэг. Нүүдлийн соёл иргэншил ба ёс суртахууны тогтолцоо**
- 3.1. Нүүдлийн ахуй ба хүний зан үйлийн зохицуулалт
- 3.2. Хамтын амьдрал, харилцан хамаарал, үүрэг хариуцлага
- 3.3. Уламжлалт ёс суртахууныг бүтээсэн соёлын орчин

### ХОЁРДУГААР ХЭСЭГ. МОНГОЛ ХҮНИЙ ЭРХЭМ ЧАНАР

**4 дүгээр бүлэг. Хүн чанар, нэр төр, жудаг, мөс чанар**
- 4.1. Монгол хүний эрхэм чанарын тухай уламжлалт ойлголт
- 4.2. Нэр төр, жудаг, ичих, эмээх ёсны агуулга
- 4.3. Хувь хүний нэр төр ба нийгмийн үнэлэмж

**5 дугаар бүлэг. Үнэнч шударга байдал, амлалт, тангараг**
- 5.1. Үнэнч байдал ба итгэлцлийн уламжлал
- 5.2. Үгэндээ эзэн байх, амлалт биелүүлэх ёс
- 5.3. Тангараг, андгай, хариуцлагын ёс суртахууны үндэс

**6 дугаар бүлэг. Энэрэл нигүүлсэл, тусч чанар, өршөөл**
- 6.1. Хүнлэг сэтгэл ба энэрэнгүй зан
- 6.2. Бусдад туслах, зовлон хуваалцах уламжлал
- 6.3. Өршөөл, уучлал, эвлэрлийн ёс суртахуун

### ГУРАВДУГААР ХЭСЭГ. ГЭР БҮЛ, УРАГ ТӨРӨЛ, ХҮМҮҮЖЛИЙН ЁС СУРТАХУУН

**7 дугаар бүлэг. Эцэг эх, ахмад настныг хүндэтгэх ёс**
- 7.1. Ачлал, хүндлэл, үр хүүхдийн үүрэг
- 7.2. Ахмад настны сургаал, үлгэрлэл
- 7.3. Үе хоорондын харилцааны ёс суртахуун

**8 дугаар бүлэг. Гэр бүл, ураг төрлийн ёс суртахуун**
- 8.1. Гэр бүлийн уламжлалт үнэт зүйл, хариуцлага
- 8.2. Ураг төрөл, садан төрлийн харилцааны ёс
- 8.3. Гэрлэлт, хурим, гэр бүлийн зан үйлийн ёс суртахууны агуулга

**9 дүгээр бүлэг. Монголчуудын хүүхэд хүмүүжүүлэх уламжлалт ухаан**
- 9.1. Хүүхдийн нас, хөгжлийн онцлогт тохирсон хүмүүжил
- 9.2. Үлгэрлэл, сургаал, хөдөлмөрөөр хүмүүжүүлэх арга
- 9.3. Ёс суртахууны дадал, зан төлөв, хариуцлага төлөвшүүлэх уламжлал

**10 дугаар бүлэг. Монголчуудын уламжлалт цээрлэх ёс ба хүүхдийн ёс суртахууны хүмүүжил**
- 10.1. Цээрлэх ёсны түүхэн үндэс, эх сурвалж
- 10.2. Цээр, хориг, сургаал, шийтгэлийн ялгаа
- 10.3. Цээрлэх ёсны шашин, шүтлэг, бэлгэдлийн агуулга
- 10.4. Хүүхдийн зан үйлийг цээрээр зохицуулах уламжлалт арга
- 10.5. Хүн, гэр бүл, байгаль, ахуйтай холбогдох цээрүүд
- 10.6. Аман өв, угсаатны бүлгүүд дэх цээрийн нийтлэг ба ялгаатай шинж
- 10.7. Цээрлэх ёсны хүмүүжлийн үнэ цэн, хязгаарлалт, орчин үеийн үнэлгээ

### ДӨРӨВДҮГЭЭР ХЭСЭГ. НҮҮДЭЛЧИН АХУЙ БА БАЙГАЛИЙН ЁС СУРТАХУУН

**11 дүгээр бүлэг. Газар ус, байгаль дэлхийг хүндэтгэх ёс**
- 11.1. Газар усны тухай уламжлалт ойлголт, үнэт зүйл
- 11.2. Байгаль хамгаалах зан заншил, хэм хэмжээ
- 11.3. Байгальтай харилцах ёс суртахууны хариуцлага

**12 дугаар бүлэг. Мал сүрэг, амьтанд хандах ёс ба хөдөлмөрийн ёс суртахуун**
- 12.1. Мал сүрэг, амьтанд хандах уламжлалт хандлага
- 12.2. Малчин хүний үүрэг, хөдөлмөр, хариуцлага
- 12.3. Амьтныг энэрэх, хайрлах, зохистой харьцах ёс

**13 дугаар бүлэг. Монгол гэр, ахуй, идээ ундаа, зочломтгой зан**
- 13.1. Монгол гэрийн орон зай, эд зүйлсийн хүндэтгэлийн ёс
- 13.2. Идээ ундаа, хооллох, дайлах уламжлал
- 13.3. Зочин хүндлэх, зочломтгой зан, харилцан туслалцах ёс

### ТАВДУГААР ХЭСЭГ. МОНГОЛЧУУДЫН АМАН ӨВ БА ЁС СУРТАХУУН

**14 дүгээр бүлэг. Монгол ардын үлгэр, домог, туульсын ёс суртахуун**
- 14.1. Үлгэр дэх сайн ба муу үйлдлийн үнэлэмж
- 14.2. Домгийн ёс суртахууны бэлгэдэл, сургаал
- 14.3. Баатарлаг туульс дахь эр зориг, үнэнч чанар, хариуцлага

**15 дугаар бүлэг. Зүйр цэцэн үг, сургаал үгийн ёс суртахууны уламжлал**
- 15.1. Зүйр цэцэн үг дэх хүний зан чанарын үнэлэмж
- 15.2. Сургаал үг, сургамжит хэллэгийн хүмүүжлийн агуулга
- 15.3. Ардын үгэн сургаал дахь зөв, бурууг ялгах зарчим

**16 дугаар бүлэг. Ерөөл, магтаал, дуу, аман яруу найргийн ёс суртахуун**
- 16.1. Ерөөл, магтаал дахь эрхэмлэх үнэт зүйл
- 16.2. Ардын дуу, аман яруу найргийн хүний харилцааны ёс
- 16.3. Үгийн бэлгэдэл, хүндэтгэл, ерөөлийн уламжлал

**17 дугаар бүлэг. Аман өвийн хадгалалт, уламжлал, хүмүүжлийн үүрэг**
- 17.1. Аман өвийг үеэс үед дамжуулах уламжлалт арга
- 17.2. Аман өвийн нутгийн болон түүхэн хувилбарууд
- 17.3. Аман өвөөр дамжуулан ёс суртахууны мэдлэг өвлүүлэх нь

### ЗУРГАДУГААР ХЭСЭГ. МОНГОЛ УГСААТНЫ БҮЛГҮҮДИЙН ЁС СУРТАХУУНЫ ОНЦЛОГ

**18 дугаар бүлэг. Монгол угсаатны бүлгүүдийн ёс суртахууны нийтлэг ба ялгаатай шинж**
- 18.1. Монгол угсаатны бүлгүүдийн түүх, соёлын орчин
- 18.2. Халх, Ойрадын бүлгүүд, Буриад, Барга, Үзэмчин, Дарьганга зэрэг бүлгийн ёс суртахууны уламжлал
- 18.3. Нийтлэг үнэт зүйл ба нутгийн өвөрмөц онцлог

**19 дүгээр бүлэг. Угсаатны бүлгүүдийн гэр бүл, ураг төрөл, хүмүүжлийн ёс**
- 19.1. Гэр бүлийн уламжлалт харилцааны харьцуулалт
- 19.2. Ахмадын хүндлэл, хүүхдийн хүмүүжлийн онцлог
- 19.3. Ураг төрөл, хурим, гэр бүлийн зан үйлийн ялгаа

**20 дугаар бүлэг. Угсаатны бүлгүүдийн аж ахуй, байгаль, хамтын амьдралын ёс**
- 20.1. Мал аж ахуй, хөдөлмөрийн ёс суртахууны ялгаа
- 20.2. Байгальтай харилцах нутгийн уламжлал
- 20.3. Зочломтгой зан, харилцан туслалцах ёсны онцлог

**21 дүгээр бүлэг. Угсаатны бүлгүүдийн аман өв, шүтлэг, зан үйлийн онцлог**
- 21.1. Нутгийн аялгуу, аман өвийн ёс суртахууны илэрхийлэл
- 21.2. Шүтлэг, тахилга, зан үйлийн нийтлэг ба ялгаатай шинж
- 21.3. Ёс суртахууны уламжлалын харилцан нөлөөлөл, өөрчлөлт

### ДОЛДУГААР ХЭСЭГ. ХАМТЫН АМЬДРАЛ, ОЮУН САНААНЫ УЛАМЖЛАЛ

**22 дугаар бүлэг. Эв эе, анд нөхөрлөл, хамтын шийдвэрийн ёс суртахуун**
- 22.1. Эв эе, нөхөрлөл, итгэлцлийн уламжлал
- 22.2. Хамтын шийдвэр гаргах, зөвшилцөх ёс
- 22.3. Маргаан зохицуулах, эвлэрүүлэх уламжлалт арга

**23 дугаар бүлэг. Шашин, шүтлэг, оюун санааны уламжлал ба ёс суртахуун**
- 23.1. Уламжлалт шүтлэг ба ёс суртахууны харилцаа
- 23.2. Буддын шашны сургаал, монгол ёс суртахууны харилцан нөлөөлөл
- 23.3. Шашны зан үйл, ёс суртахууны үнэт зүйл, хүмүүжлийн үүрэг

### НАЙМДУГААР ХЭСЭГ. МОНГОЛ ЁС СУРТАХУУНЫ ӨВИЙН ӨНӨӨГИЙН ҮНЭ ЦЭН, ИРЭЭДҮЙ

**24 дүгээр бүлэг. Монгол уламжлалт ёс суртахууны өнөөгийн үнэ цэн ба өөрчлөлт**
- 24.1. Орчин үеийн нийгэм дэх уламжлалт үнэт зүйлс
- 24.2. Уламжлалт хэм хэмжээг хүний эрх, тэгш байдал, орчин үеийн ёс зүйтэй харьцуулах нь
- 24.3. Хадгалж өвлүүлэх, өөрчлөн шинэчлэх, шүүмжлэн үнэлэх шаардлага

**25 дугаар бүлэг. Монголчуудын ёс суртахууны өвийг хамгаалах, өвлүүлэх тогтолцоо**
- 25.1. Ёс суртахууны өвийг баримтжуулах, судлах, хамгаалах арга
- 25.2. Гэр бүл, боловсрол, нийгмийн орчин дахь өвлүүлэн уламжлуулах тогтолцоо
- 25.3. Монгол ёс суртахууны өвийн ирээдүйн судалгаа, хөгжлийн чиглэл

---

### ЕРӨНХИЙ ДҮГНЭЛТ
- Судалгааны үндсэн үр дүн
- Монгол ёс суртахууны уламжлалт тогтолцооны нийтлэг шинж
- Уламжлалт өвийн өнөөгийн болон ирээдүйн ач холбогдол

### НОМ ЗҮЙ
- Анхдагч түүхэн сурвалж
- Угсаатны зүйн судалгаа
- Аман өвийн эх сурвалж
- Ёс зүй, гүн ухаан, хүмүүжлийн онолын бүтээл
- Олон улсын судалгаа, лавлах материал

### ХАВСРАЛТ
- Хавсралт 1. Монголчуудын уламжлалт цээрийн ангилсан сан
- Хавсралт 2. Ёс суртахууны агуулгатай зүйр цэцэн үг, сургаалын эмхэтгэл
- Хавсралт 3. Монгол угсаатны бүлгүүдийн уламжлалт ёсны харьцуулсан хүснэгт
- Хавсралт 4. Аман өвийн эх сурвалж, хувилбарын бүртгэл
- Хавсралт 5. Нэр томьёоны тайлбар толь
- Хавсралт 6. Судалгааны эх сурвалж, баримтын индекс